“فرخ شایسته”

“فرخ شایسته”

آیا می‌توان هنری را که در زندگی روزمره حضوری کاربردی داشته است با هنری متعالی بند زد؟

 یک شکست را که ممکن است ناشی از بد حادثه، بی‌تدبیری و یا احیاناً تعمد باشد چگونه می‌توان پیروزمندانه احیا کرد؟

 آنچه می‌نماید نمایش تفاوت و شباهت بندزنی “کین تسوگوری”در فرهنگ ژاپن با گنگوگری ریشه‌دار در اتصال تنبوشه‌های گذشته ایران است.

 در روش بندزنی، بر قطعات شکسته شده و بدنه ظروف چینی، سوراخ‌هایی ایجاد می‌کنند. سپس برای تثبیت و استحکام آنها، بست‌های فلزی را همچون منگنه درون سوراخ‌ها نهاده، با چسبی مرکب از آهک و سفیده تخم‌مرغ می‌پوشانند.

 مردم ژاپن قبل از ارتباط با کشور چین از ظروف چوبی استفاده می‌کردند. در دوره نارا که ارتباط تجاری و نیز فرهنگی با چین برقرار شد، ظروف چینی و سفالی به خانه‌های ژاپن راه یافت. در آن زمان برای مرمت، ظروف شکسته شده را به چین ارسال می‌کردند که آنجا با روشی تحت عنوان «کاسوگای تسوگی» تعمیر می‌شدند.

 گاسوگای تسوگی بسیار شبیه بندرنی در ایران است

 با این تفاوت که به‌جای ترکیب آهک و سفیده تخم‌مرغ، از خمیر برنج بهره می‌گرفتند. در ادوار بعد و بااهمیت یافتن مراسم چای و استفاده از ظروف گران‌قیمت، کاسوگای تسوگی جای خود را به «کین تسوگوری» داد. در این روش برای تعمیر، قطعات شکسته ظروف چینی و یا سفال لعاب‌دار

 را با صمغ طبیعی می‌چسباندند و تا زمانی که هنوز

 صمغ خشک نشده بود، سطح آن را با سوده طلا و یا نقره می‌پوشاندند. محصول، ایجاد بافتی بود منقوش که بر غنای ظرف می‌افزود.

 زیبایی ظروف مرمت شده به روش کین تسوگوری در حد چشمگیری بر سلیقه مردم ژاپن تأثیر گذاشت طوری که افراد گاه به‌عمد ظروف باارزش خود را شکسته و کین تسوگوری می‌کردند تا بر زیبایی آن افزوده، ارزشش را چندین برابر کنند. یعنی ترمیم ظروف شکسته که در ابتدا تخصص فن آوران معمولی به‌حساب می‌آمد به‌تدریج به هنری تبدیل شد که نیاز به دیدی عمیق و مهارتی فراتر از یک عمل صرفاً تکنیکی داشت.

 کین تسوگوری تولدی دوباره است. درخشش طلا توجه را به خطوط ناشی از شکستگی ظروف و نقص آنان جلب می‌کند.

 واژه گنگ در لغت‌نامه دهخدا چنین معنی شده:

 «گنگ و منگ ممر آب است و آن لوله‌ای باشد بزرگ که کوزه‌گران به جهت مجرای آب از گل سازند و پزند و به آهک مضبوط کنند تا آب از میانش بگذرد.»

 گنگوگری نام حرفه‌ای است برای مرمت و احیای ظروف چینی. شکستگی و ترک قوری را طبق آنچه در بندرنی پیش‌تر رفت، با ترکیب آهک و سفیده تخم‌مرغ پرکرده، دو حلقه از مفتول فلزی، یکی دور گردن و دیگری بر قاعده قوری می‌نهادند سپس نوارهای حلبی را که از قبل تهیه شده بود بر این دو حلقه محکم می‌کردند. تعداد این نوارها می‌توانست در استحکام و زیبایی قوری نقش داشته باشد.